Quẹt Thẻ Tàu OMNY, Thẻ Giao Thông Ventra và Quy Tắc Típ 20%: Hướng Dẫn Không Dùng Tiền Mặt Tại Hoa Kỳ

Tôi vẫn nhớ như in cảm giác đứng giữa nhà ga sân bay JFK nhộn nhịp, xung quanh rặt những chiếc taxi màu vàng, người thì mệt lử sau chuyến bay kéo dài 11 tiếng, mắt nhìn trân trân vào hóa đơn của một quán ăn. Lúc đó, tôi chỉ gọi một phần ăn sáng đơn giản gồm trứng khuấy, bánh mì nướng và cà phê đen. Trên thực đơn ghi giá $14.99. Nhưng khi hóa đơn đưa ra lại là $16.30, kèm theo dòng ghi chú viết tay ở dưới gợi ý mức tiền boa (tip) là $3.26, $3.59 hoặc $3.92. Chào mừng bạn đến với nước Mỹ, nơi mà giá ghi trên kệ chỉ là một cú “lừa nhẹ” vì chưa tính thuế phí, và việc bước ra khỏi nhà hàng mà không phải nhẩm tính toán tiền boa thì chẳng khác nào một tội lỗi. Sau khi đi qua hàng chục bang, từ những dải đèn neon rực rỡ ở Las Vegas cho đến những con đường đất đỏ tĩnh lặng ở Utah, tôi nhận ra rằng du lịch Mỹ cần một “hệ điều hành” của riêng nó. Đây là một quốc gia cực kỳ quen thuộc qua phim ảnh, nhưng ngoài đời thực lại có những quy tắc khiến bạn phải gãi đầu bứt tai, liên tục check tài khoản ngân hàng và tự hỏi tại sao mình lại không thể thản nhiên cầm một lon bia uống trên vỉa hè công cộng. Cẩm nang này sẽ là cuốn bí kíp sinh tồn giúp bạn giải quyết các vấn đề đi lại, hiểu thêm về những nét văn hóa đặc trưng và cả những điều kỳ lạ ở Mỹ mà không bị “quá tải”. Để bản đồ, các bài đánh giá quán ăn và ví thanh toán giao thông không tiền mặt luôn kết nối thông suốt khi di chuyển giữa các bang, việc sắm một chiếc eSIM Mỹ tốc độ cao trước khi bay là cách dễ dàng nhất giúp bạn tránh những hóa đơn chuyển vùng đắt đỏ.

Du lịch xuyên Mỹ là một chuyến phiêu lưu kỳ vĩ. Đây là đất nước đặc trưng bởi quy mô địa lý khổng lồ, các tiểu văn hóa vùng miền độc đáo và niềm đam mê bất tận với những chuyến đi đường dài (road trip). Nhưng sự quen thuộc của văn hóa đại chúng Mỹ đôi khi làm chúng ta quên đi những thủ tục hành chính phức tạp và việc đi lại hàng ngày có thể dễ dàng làm hỏng kế hoạch của bạn. Để có một chuyến đi suôn sẻ, bạn cần biết cách làm thủ tục nhập cảnh, thành thạo hệ thống giao thông công cộng của từng khu vực, làm quen với nền kinh tế không dùng tiền mặt và thích nghi với những quy định pháp lý cũng như văn hóa xã hội rất khác nhau giữa các bang.

Thủ tục nhập cảnh và những lưu ý về quy định ESTA mới

Với nhiều du khách quốc tế, hành trình đến Mỹ bắt đầu bằng Hệ thống Cấp phép Đi lại Điện tử, thường gọi là ESTA. Nếu bạn là công dân của một quốc gia tham gia Chương trình Miễn Thị thực (Visa Waiver Program), tấm vé thông hành kỹ thuật số này là chìa khóa vàng để bạn nhập cảnh. Tuy nhiên, trên mạng hiện nay tràn ngập các trang web môi giới tư nhân được thiết kế giống hệt cổng thông tin chính thức của chính phủ. Các trang web giả mạo này sử dụng con dấu trông rất uy tín, cờ Mỹ và tông màu yêu nước, nhưng họ sẽ tính phí dịch vụ lên tới hơn $100 cho một hồ sơ đăng ký đơn giản. Để bảo vệ túi tiền của mình, bạn hãy chỉ sử dụng trang web chính thức của Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) hoặc ứng dụng di động chính thức của họ. Lệ phí đăng ký theo quy định của pháp luật hiện tại chính xác là $40.27. Đừng bao giờ trả nhiều hơn con số này. Bạn nên nộp đơn ít nhất 72 giờ trước khi khởi hành, vì quá trình xét duyệt thủ công có thể mất tới ba ngày. Nếu đến sân bay mà chưa được phê duyệt ESTA, bạn sẽ bị từ chối lên máy bay ngay lập tức.

Khi bạn hạ cánh, quy trình nhập cảnh có thể khiến bạn hơi e ngại. Các nhân viên Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ có thẩm quyền rất lớn. Hãy đảm bảo hộ chiếu của bạn là hộ chiếu điện tử (e-Passport) có gắn chip và còn hạn ít nhất sáu tháng kể từ ngày nhập cảnh. Bạn sẽ được chụp ảnh và lấy dấu vân tay. Hãy chuẩn bị sẵn sàng để trả lời các câu hỏi chi tiết về lịch trình du lịch, địa chỉ nơi lưu trú và kế hoạch tài chính cho chuyến đi. Tốt nhất bạn nên lưu sẵn bản mềm vé máy bay khứ hồi và thông tin đặt phòng khách sạn trên điện thoại để có thể xuất trình ngay khi cần. Nếu bạn mang theo tiền mặt, hãy nhớ rằng bạn phải khai báo nếu mang theo tiền hoặc các công cụ chuyển đổi tiền tệ có tổng giá trị từ $10,000 trở lên. Việc không khai báo số tiền vượt quá hạn mức này có thể dẫn đến việc bị tịch thu tiền và đối mặt với các hình phạt pháp lý nghiêm trọng.

Thanh toán một chạm và làm chủ giao thông công cộng đô thị

Việc đi lại bằng phương tiện công cộng ở các đô thị lớn của Mỹ nay đã trở nên vô cùng đơn giản nhờ vào cuộc cách mạng thanh toán một chạm (open-loop payment). Ở các thành phố như New York, Chicago và San Francisco, bạn không còn phải xếp hàng dài tại các máy bán vé để mua thẻ giao thông vật lý nữa. Các mạng lưới giao thông—như OMNY ở New York, Ventra ở Chicago và Clipper ở Vùng Vịnh San Francisco—bây giờ đều cho phép bạn chạm thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ không tiếp xúc hoặc ví trên điện thoại thông minh trực tiếp tại cổng soát vé. Để thuận tiện nhất, hãy thiết lập chế độ Express Transit (Giao thông nhanh) trên ví Apple Wallet hoặc Google Wallet của bạn trước khi đi. Tính năng này cho phép bạn chỉ cần chạm điện thoại vào đầu đọc thẻ và đi qua cổng mà không cần mở khóa thiết bị hay bật sáng màn hình, tránh tình trạng ùn tắc tại các ga tàu điện ngầm đông đúc. Vì các hệ thống soát vé điện tử và ứng dụng bản đồ này yêu cầu kết nối mạng liên tục để cập nhật lịch trình tàu chạy thời gian thực cũng như xử lý thanh toán, nên việc duy trì kết nối mạng di động là cực kỳ quan trọng.

Bên ngoài các trung tâm đô thị sầm uất, giao thông công cộng ở Mỹ khá thưa thớt hoặc thậm chí là không có. Để di chuyển trong các thành phố cỡ trung hoặc khu vực ngoại ô, bạn sẽ phải phụ thuộc rất nhiều vào các ứng dụng gọi xe như Uber và Lyft. Hãy nhớ tải các ứng dụng này về máy và liên kết sẵn thẻ tín dụng trước khi đến nơi. Nếu bạn có ý định thuê xe tự lái để khám phá mạng lưới xa lộ liên bang rộng lớn, hãy chuẩn bị tinh thần cho những cung đường thu phí không dùng tiền mặt. Các bang như Florida, California và New York đã chuyển đổi nhiều tuyến cao tốc lớn sang hệ thống thu phí tự động. Camera sẽ chụp lại biển số xe của bạn và tự động gửi hóa đơn thanh toán. Các công ty thuê xe thường sẽ tìm cách chào mời bạn gói thuê thiết bị thu phí tự động của họ với mức phí hàng ngày khá đắt đỏ. Bạn có thể tiết kiệm chi phí bằng cách từ chối các gói này và tự đăng ký tài khoản thu phí tạm thời dành cho khách du lịch trực tuyến, liên kết trực tiếp biển số xe thuê với thẻ tín dụng cá nhân của mình.

Thanh toán thẻ, cú sốc thuế bán hàng và văn hóa tiền boa bằng tiền mặt

Nước Mỹ đang tiến nhanh tới một xã hội không dùng tiền mặt. Những quán cà phê sành điệu, các cửa hàng bán lẻ và bãi đỗ xe ở các thành phố lớn thường xuyên treo biển “Card Only” (Chỉ nhận thanh toán thẻ). Mặc dù các thành phố như New York và San Francisco đã ban hành luật cấm các doanh nghiệp từ chối nhận tiền mặt, nhiều người bán vẫn tìm cách khiến việc trả tiền giấy trở nên bất tiện. Thế nhưng, bạn cũng không nên đi du lịch với một chiếc ví trống rỗng. Bạn sẽ cần một tệp tiền lẻ mệnh giá nhỏ ($1, $5 và $10) để tip nhanh cho nhân viên ngành dịch vụ. Nhân viên hành lý (bellhop) ở khách sạn mong muốn nhận được từ $1 đến $2 cho mỗi chiếc vali, nhân viên đỗ xe (valet) thường chờ nhận $2 đến $5 khi trả lại xe thuê cho bạn, và nhân viên dọn phòng cũng rất vui nếu nhận được một khoản tiền boa nhỏ để lại trong phòng mỗi ngày. Bạn không thể quẹt thẻ tín dụng vào túi của nhân viên hành lý, vì vậy việc mang theo tiền mặt vật lý là bắt buộc cho những tình huống giao tiếp cá nhân này.

Một cú sốc tài chính lớn khác dành cho du khách chính là hệ thống thuế bán hàng (sales tax). Không giống như phần lớn các quốc gia khác nơi thuế được cộng gộp trực tiếp vào giá niêm yết trên nhãn, ở Mỹ, thuế bán hàng chỉ được cộng vào lúc bạn thanh toán tại quầy. Do thuế bán hàng được quyết định bởi sự kết hợp giữa luật của bang, hạt và thành phố, nên mức thuế này thay đổi liên tục khi bạn đi qua ranh giới hành chính khác nhau. Các bang Oregon, Montana, Delaware, New Hampshire và Alaska áp dụng mức thuế bán hàng của bang là 0%, trong khi các thành phố như Chicago và Los Angeles có thể tính thêm tới hơn 10% bao gồm cả thuế bang và địa phương. Nếu bạn mua một chiếc áo khoác giá $100 ở Portland, bạn chỉ phải trả đúng $100. Nhưng nếu bạn mua đúng chiếc áo khoác đó ở Chicago, hãy chuẩn bị tinh thần trả $110.25 cho thu ngân. Hãy luôn tính toán thêm khoản chi phí phát sinh này vào ngân sách của mình nhé.

Tiền boa (tip) cũng là một chủ đề khác gây nhiều bối rối cho khách du lịch. Tại Mỹ, nhân viên phục vụ tại nhà hàng chỉ nhận mức lương cơ bản cực kỳ thấp, đôi khi chỉ là $2.13 một giờ, và thu nhập thực tế của họ chủ yếu phụ thuộc vào tiền boa của khách hàng. Khi ăn tại các nhà hàng có người phục vụ gọi món tại bàn, việc tip gần như là quy luật bất thành văn. Mức sàn tiêu chuẩn thường là 18% giá trị hóa đơn trước thuế cho dịch vụ ở mức chấp nhận được, và 20% trở lên cho dịch vụ tốt. Nếu bạn đi ăn theo nhóm từ 6 người trở lên, hãy kiểm tra kỹ hóa đơn của mình; nhiều nhà hàng tự động cộng thêm 18% hoặc 20% tiền tip thẳng vào hóa đơn. Đối với những quầy phục vụ nhanh (nơi bạn đứng gọi món tại quầy), các máy tính bảng thanh toán kỹ thuật số thường sẽ gợi ý mức tip (từ 10% đến 20%). Tip tại quầy là hoàn toàn tự nguyện, và việc chọn “No Tip” (Không boa) là điều hết sức bình thường về mặt văn hóa.

Quán ăn kiểu Mỹ, văn hóa cà phê và thói quen ăn uống địa phương

Để trải nghiệm văn hóa ẩm thực Mỹ đích thực, hãy bỏ qua các nhà hàng du lịch sang trọng đắt đỏ và ghé vào một quán diner cổ điển của địa phương. Với những dãy ghế bọc da vinyl, biển hiệu neon và quầy bar bọc chrome, các quán diner chính là không gian sinh hoạt cộng đồng thu nhỏ của người Mỹ. Đồ ăn ở đây rất đơn giản, đầy đặn và luôn được dọn ra với khẩu phần cực kỳ lớn. Thức uống mặc định là cà phê phin (drip coffee) không giới hạn (bottomless), nhân viên sẽ liên tục rót đầy ly của bạn từ những bình thủy tinh mà không tính thêm tiền. Các quán diner mang lại bầu không khí thoải mái giúp bạn có thể ngồi hàng giờ liền, nhưng hãy chú ý đến quy trình thanh toán ở đây. Tại hầu hết các quán diner, bạn sẽ thanh toán hóa đơn tại quầy thu ngân ở ngay lối ra thay vì trả tại bàn. Chỉ cần cầm tờ hóa đơn giấy mà nhân viên phục vụ để lại trên bàn và đưa cho thu ngân khi bạn đi ra ngoài.

Khi giao tiếp với người bản xứ, hãy nhớ đến quy tắc ngầm về khoảng cách cá nhân. Người Mỹ rất coi trọng không gian riêng tư xung quanh họ, và luôn giữ khoảng cách khoảng một cánh tay (khoảng 1 mét hoặc 3 feet) khi trò chuyện với nhân viên bán lẻ, người quen hoặc người lạ. Việc đứng quá gần hoặc chạm vào tay ai đó một cách tự nhiên có thể khiến họ thấy không thoải mái ra mặt. Bên cạnh đó, bạn cũng cần hiểu rằng câu chào hỏi thông dụng như “How’s it going?” hay “How are you?” thực ra chỉ là một cách lịch sự để nói “Xin chào” mà thôi. Câu trả lời thích hợp nhất là một lời đáp nhanh và vui vẻ kiểu “Good, thanks! How are you?” chứ không phải là ngồi kể chi tiết về việc bạn đang bị lệch múi giờ như thế nào đâu nhé.

Nếu bạn muốn tận mắt trải nghiệm sự bao la của thiên nhiên nước Mỹ, hãy thẳng tiến đến những vùng sa mạc ở miền Tây. Tuyến đường Nevada Route 375, được mệnh danh là Con đường Ngoài hành tinh (Extraterrestrial Highway), chạy dọc theo ranh giới của Vùng 51 (Area 51). Cung đường hoang vu dài 98 dặm này là thánh địa của những thợ săn UFO, nổi bật với các địa điểm kỳ thú như quán ăn Little A’Le’Inn ở Rachel, bang Nevada. Xuôi về phía nam ở Sa mạc Sonoran thuộc California là Slab City, một cộng đồng tự trị không điện nước, nơi có tác phẩm nghệ thuật Salvation Mountain nổi tiếng được dựng lên từ đất sét và sơn. Khi khám phá những kỳ quan xa xôi bên lề đường này, hãy chắc chắn rằng xe của bạn luôn đầy xăng. Việc dừng xe tùy tiện trên xa lộ liên bang là bất hợp pháp, và việc hết nhiên liệu trên một xa lộ đông đúc ở Mỹ bị coi là một mối nguy hiểm an toàn có thể phòng tránh được, điều này có thể khiến bạn phải nộp những khoản phạt hành chính rất nặng từ chính quyền địa phương.

Luôn giữ kết nối khi du lịch khắp nước Mỹ

Việc khám phá một đất nước rộng lớn như nước Mỹ—từ việc quẹt thẻ giao thông điện tử ở các cổng ga tàu bận rộn cho đến việc định vị đường đi dọc theo các sa mạc xa xôi—đều đòi hỏi một kết nối mạng di động ổn định và liên tục. Việc hết dung lượng data khi đang cố gọi xe hoặc tra cứu các quy định về thuế bán hàng có thể nhanh chóng làm đảo lộn kế hoạch du lịch của bạn. Để giữ cho mình luôn trực tuyến trên khắp 50 bang mà không phải trả phí chuyển vùng quốc tế đắt đỏ, chuẩn bị một kết nối dữ liệu di động nội địa trước khi lên đường là lựa chọn thực tế nhất. Việc thiết lập gói dữ liệu chỉ mất vài phút, giúp bạn có ngay kết nối 4G LTE tốc độ cao lên tới 150 Mbps trên hạ tầng mạng T-Mobile hoặc Verizon ngay khi máy bay vừa hạ cánh để bạn có thể thoải mái tận hưởng trọn vẹn chuyến đi của mình.